რა არის იპოთეკური სესხი?

/
თარიღი: 16/06/2016

პირველ რიგში, მოდით გავიხსენოთ იპოთეკური სესხის ისტორია. სიტყვა “იპოთეკა” მოდის ფრანგულიდან და ნიშნავს “სიკვდილით დაპირებას”, რადგან სასესხო ვალდებულება ორი გზით მთავრდებოდა – სესხის დაფარვით ან ქონების წართმევით. პირველი იპოთეკური სესხი 20-ე საუკუნის დასაწყისში გაიცა. იპოთეკური კრედიტის ოდენობა ქონების ღირებულების 50% შეადგენდა და დაფარვის ვადა 3-დან 5 წლამდე იყო. იპოთეკური სესხების აყვავება 1930 წლიდან დაიწყო, როდესაც აშშ-ში ეკონომიუკრი კრიზისი დაიწყო. იმ ეკონომიკური კრიზისის დროს იპოთეკური სესხები იაფი და ხელმისაწვდომი იყო.

იპოთეკური სესხი გრძელვადიანი სესხების სახეობაა, რომელიც უძრავი ქონებითაა უზრუნველყოფილი. ეს უძრავი ქონება უნდა იყოს თქვენი საკუთრება ან ვიღაცის, ვისგანაც აპირებთ ყიდვას ან აშენებას. ამ ტიპის სესხი, ჩვეულებრივ, გამოიყენება შეძენის, სახლის მშენებლობის ან რემონტისთვის, ისევე, როგორც სხვა უფრო დიდი შესყიდვა, რომელიც დაკავშირებულია უძრავ ქონებასთან.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ იპოთეკური სესხი უძრავი ქონებითაა უზრუნველყოფილი, ესეიგი კრედიტორს გარკვეული უფლებები აქვს. მხოლოდ მაშინ, როცა იპოთეკური სესხი მთლიანად იფარება, მსესხებელი თავისი უძრავი ქონების სრულფასოვანი მფლობელი ხდება. იპოთეკური სესხები გაიცემა როგორც საბანკო ასევე არასაბანკო კრედიტორებთან. ბანკები უფრო დაბალ საპროცენტო განაკვეთს გვთავაზობენ, მაგრამ არასაბანკო სექტორიდან იპოთეკური სესხის აღება გაცილებით მარტივია.

კრედიტორის პირობებიდან გამომდინარე ამ სესხების მაქსიმალური დაფარვის ვადა 15-დან 40 წლამდეა. პირველი შენატანი შეიძლება მერყეობდეს უძრავი ქონების ღირებულებიის 10%-დან 30%-მდე. იპოთეკური სესხის მაქსიმალური ოდენობა უძრავი ქონების ღირებულებიდან 50%-დან 90%-მდეა. იპოთეკური სესხის საპროცენტო განაკვეთი გამოთვლილია ცვალებადი ბანკთაშორისი განაკვეთის და ბანკის დამატებითი საფასურიდან. ამ სესხების საპროცენტო განაკვეთი 3% -დან 7%-მდე მერყეობს. საბანკო განაკვეთი ინდივიდუალურად დგინდება სხვადასხვა კრიტერიუმებიდან გამომდინარე, როგორიცაა, მაგალითად, მსესხებლის შემოსავლის ოდენობა და სტაბილურობა, წინა საბანკო ხელშეკრულება, უძრავი ქონების იპოთეკის საფასური და ა. შ. მსესხებელს უფლება აქვს აირჩიოს ცვლადი ან ფიქსირებული საპრცენტო განაკვეთი.

ასევე შესაძლებელია იპოთეკური სესხის აღება სხვადასხვა ვალუტაში, მაგრამ მსესხებლისთვის რეკომენდირებულია მისი შემოსავლის ვალუტაში აღება, რათა თავიდან აიცილოს ვალუტის კურსის მერყეობა და შეამციროს სესხის საფასურის გაზრდის რისკები. არ არის გამორიცხული ასევე სესხის გადახდების შეჩერება, როდესაც მსესხებელი იხდის მხოლოდ პროცენტებს. რა თქმა უნდა, როდესაც მსესხებელი აჩერებს გადახდებს, მას სერიოზული და დასაბუთებული მიზეზი უნდა ჰქონდეს.

კრედიტორი აფასებს მსესხებლის გადახდისუნარიანობას, საკრედიტო ისტორიას და გარანტიას. მსესხებლის შემოსავალი საკმარისი, სტაბილური, რეგულარული და დასაბუთებული უნდა იყოს. ასევე უნდა ავღნიშნოთ, რომ ყოველთვიური გადასახადი მსესხებლის შემოსავლიდან 40%-ზე მეტს არ უნდა შეადგენდეს. იმ შემთხვევაში თუ მსესხებელის გადახდისუნარიანობა არასაკმარისია, იპოთეკური სესხი უნდა იყოს უზრუნველყოფილი გარანტორით, რომელიც გადაცილების შემთხვევაში დაფარავს მსესხებლის კრედიტს. მსესხებლის საკრედიტო ისტორია უნდა იყოს დადაებითი, კერძოდ, არ უნდა იყოს არანაირი გადაცილება. კრედიტორები აფასებენ უძრავი ქონების ხარისხს და ლიკვიდურობას, ასე რომ, რაც უფრო მაღალია უძრავი ქონების ხარისხი, მით უფრო ხელსაყრელი სასესხო პირობებია. თუმცა, იპოთეკურ სესხს ძალიან დაბალი რისკი აქვს ორივე მხართათვის, რადგან იგი უზრუნველყოფილია ქონებით, რაც დადებითად მოქმედებს მსესხებელზე.